Özgür Yazılım Tanımı

We maintain this free software definition to show clearly what must be true about a particular software program for it to be considered free software. From time to time we revise this definition to clarify it. If you would like to review the changes we've made, please see the History section below for more information.

Özgür yazılım bir özgürlük meselesidir, fiyat değil¹.

Özgür yazılım kavramı, kullanıcıların, yazılımı çalıştırma, kopyalama, dağıtma, üzerinde çalışma, değiştirme ve geliştirme özgürlükleriyle ilgili bir kavramdır. Daha açık konuşacak olursak, "özgür yazılım" kavramı, yazılım kullanıcıları için dört çeşit özgürlüğe dayanır:

• Herhangi bir amaç için yazılımı çalıştırma özgürlüğü (özgürlük 0).
• Yazılımın nasıl çalıştığını öğrenme ve gereksiniminize göre uyarlayabilme özgürlüğü (özgürlük 1). Yazılımın kaynak koduna ulaşmak, bu iş için önkoşuldur.
• Kopyaları dağıtma özgürlüğü. Böylece komşunuza yardım edebilirsiniz (özgürlük 2).
• The freedom to improve the program, and release your improvements (and modified versions in general) to the public, so that the whole community benefits (freedom 3). Access to the source code is a precondition for this.

Bir program, eğer kullanıcıları bu özgürlüklere sahipse özgür yazılımdır. Yani, kopyalarını değiştirerek ya da değiştirmeden, ücretli ya da ücretsiz, herhangi bir yerdeki herhangi birine dağıtmaya serbest olmalısınız. Özgür olmak demek (bu meyanda), tüm bunları yapmak için izin istemek ya da izin için ödeme yapmak zorunda olmamanız demektir.

Ayrıca değişiklikler yapmak ve bu değişiklikleri özel olarak kendi işinizde veya oyununuzda kullanma özgürlüğünüz de olmalı. Değişikliklerinizi yayımladığınızda da, hiç kimseyi haberdar etmenize gerek olmamalıdır.

Bir programı kullanma özgürlüğü demek, onu, herhangi bir bireyin ya da kurumun, herhangi bir bilgisayar sistemi üzerinde, herhangi bir iş için geliştirici ya da bir başka şey ile iletişim kurmak zorunluluğu olmadan kullanabilmek demektir. Bu özgürlükte kullanıcının amacı önemlidir, geliştiricininki değil; Sen, bir kullanıcı olarak kendi amaçların için bir programı çalıştırmaya özgürsün ve eğer bir başkasına dağıtırsan, o da kendi amaçları için programı çalıştırmaya özgürdür, ama kendi amaçlarınız için onu zorlayamazsınız.

Programın kopyalarının dağıtımı özgürlüğü, programın hem değiştirilmiş hem de değiştirilmemiş, kaynak kodunda olduğu gibi ikili veya çalıştırılabilir halini içermesi zorunludur. (Programları çalıştırılabilir halleri ile dağıtmak kolayca yüklenebilen özgür işletim sistemleri için gerekiyor) Eğer, belli bir yazılımın ikili ya da çalıştırılabilir bir biçimini oluşturmak olanaksızsa (ki bazı diller bu özelliği desteklemiyor), o zaman sorun yok; ancak, program, bu biçimlerden herhangi birine sokmanın bir yolunu bulduğunuzda, programı yeniden dağıtmaya hakkınızın olması gerekir.

Değişiklikler yapma ve geliştirilmiş sürümlerini yayımlama özgürlüklerine sahip olabilmek için, mantıklı olmak için programın kaynak kodlarına erişmeniz zorunludur. Bu nedenle, kaynak koda erişim, özgür yazılım için gerekli bir durumdur.

One important way to modify a program is by merging in available free subroutines and modules. If the program's license says that you cannot merge in a suitably-licensed existing module, such as if it requires you to be the copyright holder of any code you add, then the license is too restrictive to qualify as free.

In order for these freedoms to be real, they must be permanent and irrevocable as long as you do nothing wrong; if the developer of the software has the power to revoke the license, or retroactively change its terms, without your doing anything wrong to give cause, the software is not free.

Buna rağmen, özgür yazılımı dağıtma konusundaki birtakım kurallar, merkezi özgürlüklerle çakışmadığı sürece, kabul edilebilir. Örneğin, copyleft, (basitçe söyleyecek olursak) yazılımı dağıtırken, diğer insanların özgürlüklerini hiçe sayan kısıtlamalar ekleyememeniz için konmuş kuraldır. Bu kural, merkezi özgürlükler ile çakışmaz; hatta onları korur.

Free software does not mean non-commercial. A free program must be available for commercial use, commercial development, and commercial distribution. Commercial development of free software is no longer unusual; such free commercial software is very important. You may have paid money to get copies of free software, or you may have obtained copies at no charge. But regardless of how you got your copies, you always have the freedom to copy and change the software, even to sell copies.

Whether a change constitutes an improvement is a subjective matter. If your modifications are limited, in substance, to changes that someone else considers an improvement, that is not freedom.

However, rules about how to package a modified version are acceptable, if they don't substantively limit your freedom to release modified versions, or your freedom to make and use modified versions privately. Rules that if you make your version available in this way, you must make it available in that way also can be acceptable too, on the same condition. (Note that such a rule still leaves you the choice of whether to publish your version at all.) Rules that require release of source code to the users for versions that you put into public use are also acceptable. It is also acceptable for the license to require that, if you have distributed a modified version and a previous developer asks for a copy of it, you must send one, or that you identify yourself on your modifications.

In the GNU project, we use copyleft to protect these freedoms legally for everyone. But non-copylefted free software also exists. We believe there are important reasons why it is better to use copyleft, but if your program is non-copylefted free software, it is still basically ethical.

özgür yazılım, copyleft yazılım ile diğer yazılım kategorileri ve bunların birbirleriyle ilişkilerini görmek için Özgür Yazılım Kategorileri sayfasına bakın.

Sometimes government export control regulations and trade sanctions can constrain your freedom to distribute copies of programs internationally. Software developers do not have the power to eliminate or override these restrictions, but what they can and must do is refuse to impose them as conditions of use of the program. In this way, the restrictions will not affect activities and people outside the jurisdictions of these governments. Thus, free software licenses must not require obedience to any export regulations as a condition of any of the essential freedoms.

Birçok özgür yazılım lisansı telif hakkına dayanır ve ne gibi gereksinimlerin telif hakkına dayatılacağına dair sınırlamalar vardır. Eğer bir telif hakkı tabanlı lisans, yukarıda açıkladığımız özgürlüklere saygı gösteriyorsa, daha önce beklemediğimiz herhangi türden bir sorunla karşılaşma olasılığımız zayıf olacaktır (aslında bu ara sıra olur). Buna rağmen, bazı özgür yazılım lisansları sözleşmelere dayanmaktadır ve bazı sözleşmeler, olağan kısıtlamalara geniş bir şekilde dayatılabilmektedir. Bu da, bir lisansın kabul edilemez kısıtlamalara ve özgür olarak kabul edilmemesine dair mümkün birçok yol olduğunu belirtir.

Büyük olasılıkla, olabilecek tüm yolları burada listeleyemeyebiliriz. Eğer bir sözleşme tabanlı lisans, kullanıcıyı telif hakkı tabanlı bir lisansın yapamayacağı, alışılmadık bir şekilde kısıtlarsa ve burada meşru olarak açıklanmamışsa, o halde bu konu hakkında düşünmemiz gerekir ve bunu herhalde, özgür olmayan bir lisans olarak tanımlayacağızdır.

Özgür yazılım hakkında konuşurken bedava gibi terimler kullanmaktan kaçınmak en iyisidir. Çünkü insanlar, konunun özgürlükle ilgili değil, parayla ilgili olduğunu sanabilirler. Korsanlık gibi bazı genel terimleri temsil eden düşünceleri desteklemeyeceğinizi umuyoruz. Bu terimler ile ilgili bir tartışma için Kullanmaktan Kaçınılması Gereken Kelimeler ve Deyimler sayfasına bakabilirsiniz. özgür yazılım kavramının birçok dile çevirisini içeren bir listemiz var.

Son olarak, özgür yazılım tanımında belirtilen kıstaslar gibi açıklamaların dikkatli çevrilmesi gerektiğine dikkat çekmek istiyoruz. Bir yazılım lisansının ögür yazılım lisansı olup olmadığna karar vermek için onu kesin kelimelerle olduğu gibi ruhunun da uyup olmadığını da belirliyoruz. Eğer bir yazılım lisansı, mantıksız kısıtlamalar içeriyorsa ve bu durumu buradaki kıstaslar içinde açıklamadıysak bile, bu lisansı reddederiz. Bazen, bir lisansın kabul edilebilir olup olmadığına karar verirken, lisans gereksinimleri, kapsamlı düşünmeyi ya da bir avukatla görüşmeyi gerektiren konuları içerebiliyor. Yeni bir konu hakkında bir sonuca vardığımızda, mevcut lisansların neyi sınırladığını ya da sınırlamadığını açıkça belirtmek için bu kıstaslar sıklıkla güncelliyoruz.

Eğer bir lisansın, söz ettiğimiz kıstasları sağlayıp sağlamadığıyla ilgileniyorsanız, lisansların listesi sayfasına bakın. Eğer ilgili olduğunuz lisans, burada listelenmemişse, tüm merak ettiklerinizi, bize <licensing@gnu.org> adresine eposta yollayarak sorabilirsiniz.

Eğer yeni bir lisans yazmayı düşünüyorsanız, bu adrese yazarak FSF ile irtibat kurunuz. Değişik özgür yazılım lisanslarının çoğalması, kullanıcıların lisansları anlayabilmek için daha fazla çaba sarf edeceği anlamına gelir; belki sizin için, gereksinimlerinizi karşılayabilecek mevcut bir Özgür Yazılım lisansı bulmanızda yardımcı olabiliriz.

Eğer bu olanaksızsa ve gerçekten yeni bir lisansa gereksiniminiz varsa, bizim yardımımızla, lisansınızın bir Özgür Yazılım lisansı olduğunu temin edebilir ve olası uygulama sorunlarından kurtulabilirsiniz.

Yazılımın Yanında

Yazılımın özgür olmasını gerektiren aynı sebeplerden dolayı ve kılavuzların da yazılımın bir etkili parçası olduğundan Yazılım kılavuzları da özgür olmak zorundadır

Aynı görüşler diğer kullanışlı uygulamalar için de mantıklıdır — yani, öğrenim ve başvuru işleri gibi kullanışlı bilgi sunan işler. Wikipedia en iyi bilinen örnek.

Her hangi bir çalışma özgür olabilir, ve özgür yazılım tanımı da her çeşit çalışmaya uygun özgür kültürel çalışmalar tanımına genişletildi.

Açık Kaynak?

Diğer bir grup, özgür yazılım kavramına benzer (ancak aynısı değil) açık kaynak diye bir terim kullanmaya başladı. Biz, özgür yazılım terimini tercih ediyoruz, çünkü bu terimin ücret yerine özgürlüğü simgelediğini bir kere duyduğunuzda, bu terim artık size düşünce özgürlüğünü çağrıştırır. Ancak açık kelimesi, asla özgürlüğe işaret etmez.

History

From time to time we revise this Free Software Definition to clarify it. Here we provide a list of those modifications, along with links to illustrate exactly what changed, so that others can review them if they like.

• Version 1.77: Clarify that all retroactive changes to the license are unacceptable, even if it's not described as a complete replacement.
• Version 1.74: Four clarifications of points not explicit enough, or stated in some places but not reflected everywhere:
  • "Improvements" does not mean the license can substantively limit what kinds of modified versions you can release. Freedom 3 includes distributing modified versions, not just changes.
  • The right to merge in existing modules refers to those that are suitably licensed.
  • Explicitly state the conclusion of the point about export controls.
  • Imposing a license change constitutes revoking the old license.
• Version 1.57: Add "Beyond Software" section.
• Version 1.46: Clarify whose purpose is significant in the freedom to run the program for any purpose.
• Version 1.41: Clarify wording about contract-based licenses.
• Version 1.40: Explain that a free license must allow to you use other available free software to create your modifications.
• Version 1.39: Note that it is acceptable for a license to require you to provide source for versions of the software you put into public use.
• Version 1.31: Note that it is acceptable for a license to require you to identify yourself as the author of modifications. Other minor clarifications throughout the text.
• Version 1.23: Address potential problems related to contract-based licenses.
• Version 1.16: Explain why distribution of binaries is important.
• Version 1.11: Note that a free license may require you to send a copy of versions you distribute to the author.

There are gaps in the version numbers because there are many other changes that do not affect the substance of the definition at all. Instead, they fix links, add translations, and so on. If you would like to review the complete list of changes, you can do so on our cvsweb interface.

başa dön